თხილვანის მენჰირი: სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს წარმართული ხანის მეგალითური კულტურა

ანოტაცია

აბ­სტრაქ­ტი. წი­ნამ­დე­ბა­რე ნაშ­რო­მი ეხე­ბა ხუ­ლოს მუ­ნი­ცი­პა­ლი­ტე­ტის სო­ფელ თხილ­ვა­ნა­ში და­ფიქ­სი­რე­ბულ უნი­კა­ლურ მა­ტე­რი­ა­ლუ­რი კულ­ტუ­რის ძეგლს - წარ­მარ­თუ­ლი პე­რი­ო­დის სა­კულ­ტო მენ­ჰირს. კვლე­ვა­ში გან­ხი­ლუ­ლია ძეგ­ლის გე­ოგ­რა­ფი­უ­ლი კონ­ტექ­სტი (არ­სი­ა­ნის ქე­დი, ზღვის დო­ნი­დან 1440 მ) და მი­სი არ­ქე­ო­ლო­გი­ურ-ფოლ­კლო­რუ­ლი მნიშ­ვნე­ლო­ბა. ფორ­მი­დან გა­მომ­დი­ნა­რე, ძეგ­ლი მიჩ­ნე­უ­ლია ნა­ყო­ფი­ე­რე­ბის კულ­ტთან და­კავ­ში­რე­ბულ ფა­ლო­სის გა­მო­სა­ხუ­ლე­ბად, რომ­ლის გარ­შე­მოც ქტო­ნურ ღვთა­ე­ბებ­თან და წი­ნაპ­რებ­თან კავ­ში­რის და­სამ­ყა­რე­ბე­ლი რი­ტუ­ა­ლე­ბი სრულ­დე­ბო­და. ნაშ­რომ­ში გა­ა­ნა­ლი­ზე­ბუ­ლია მენ­ჰი­რე­ბის ევო­ლუ­ცი­ის ეტა­პე­ბი და მა­თი სა­ხეც­ვლი­ლე­ბა ქრის­ტი­ა­ნულ ხა­ნა­ში, რაც ეკ­ლე­სი­ის მი­ერ წარ­მარ­თულ კულ­ტებ­თან ბრძო­ლის შე­დე­გი იყო. გან­სა­კუთ­რე­ბუ­ლი ყუ­რად­ღე­ბა ეთ­მო­ბა ად­გი­ლობ­რივ მეხ­სი­ე­რე­ბას, სა­დაც ეს 2 ტო­ნა­ზე მე­ტი წო­ნის მე­გა­ლი­თი ხი­ხა­ნის ცი­ხე­სა და თა­მარ მე­ფის მი­თო­ლო­გი­ზე­ბულ სა­ხეს უკავ­შირ­დე­ბა (მტრის შე­მო­სე­ვი­სას ცი­ხი­დან გად­მოს­რო­ლი­სა და სურ­სა­თის ასა­ზი­დი სა­ბა­გი­რო სის­ტე­მის ლე­გენ­დე­ბი). მი­უ­ხე­და­ვად ქრო­ნო­ლო­გი­უ­რი ატ­რი­ბუ­ცი­ის სირ­თუ­ლი­სა, ნაშ­რო­მი აჩ­ვე­ნებს, რომ თხილ­ვა­ნის მენ­ჰი­რი წარ­მო­ად­გენ­და არა მხო­ლოდ რე­ლი­გი­ურ ორი­ენ­ტირს, არა­მედ ტე­რი­ტო­რი­უ­ლი სუ­ვე­რე­ნი­ტე­ტის სიმ­ბო­ლოს, რო­მელ­მაც სა­უ­კუ­ნე­ე­ბის გან­მავ­ლო­ბა­ში სა­ინ­ტე­რე­სო ეთ­ნო­კულ­ტუ­რუ­ლი ტრან­სფორ­მა­ცია გა­ნი­ცა­დეს.